توسط : رادیولوژی شاخه‌ای از پزشکی است که با استفاده از روش های تصویربرداری ، به تشخیص و درمان بیماری ها کمک میکند. رادیولوژی یک روش غیرتهاجمی است بدان معنا که پزشکان بدون جراحی میتوانند داخل بدن را ببینند و علت بسیاری از بیماری ها و مشکلات شناسایی کنند.
انواع روش های رادیولوژی
رادیوگرافی ساده ( X-Ray )
این نوع ، رایج ترین روش تصویربرداری است که با اشعه ایکس انجام میشود و برای بررسی استخوان ها و ریه مناسب است.
سونوگرافی
سونوگرافی مناسب برای بررسی شکم ، لگن ، بارداری و عروق است و یکی از ایمن ترین روش ها برای کودکان و زنان باردار است زیرا این روش بدون استفاده از اشعه عمل میکند.
سی تی اسکن ( CT Scan )
سی تی اسکن بیشتر در اورژانس کاربرد دارد و تصاویر دقیق و مقطعی ارائه میدهد.
ام آر آی ( MRI )
بهترین روش برای بررسی بافت های نرم استفاده از ام آر آی است. این روش نیز مانند سونوگرافی بدون اشعه عمل میکند و نسبت به سی تی اسکن زمان طولانی تری برای عکسبرداری نیاز دارد.
فلوروسکوپی
تصویربرداری زنده با اشعه ایکس برای مشاهده حرکات داخلی بدن.
ماموگرافی
مامو گرافی نوعی تصویربرداری اختصاصی از بافت پستان برای تشخیص زود هنگام سرطان سینه است.
آنژیوگرافی قلب
در این روش عروق خونی با تزریق ماده حاجب انجام میشود.
دکسا اسکن
این نوع به بررسی تراکم استخوان برای تشخیص و درمان پوکی استخوان میپردازد.
پزشکی هسته‌ای
در پزشکی هسته‌ای ، عملکرد اندام ها با استفاده از مواد رادیواکتیو با دوز کم صورت میگیرد.
رادیولوژی چه کاربردهایی دارد؟
رادیولوژی در تشخیص و پیگیری بسیاری از بیماری ها از جمله : شکستگی ها و آسیب های استخوانی ، بیماری‌های ریه و قفسه سینه ، مشکلات شکمی و لگن ، بیماری های قلب و عروق ، دندان ، کمر ، تشخیص توده ها و تومورها و بررسی مشکلات مفاصل و ستون فقرات نقش به سزایی دارد.
آمادگی قبل ازانجام رادیولوژی
آمادگی قبل از رادیولوژی بسته به نوع تصویربرداری تغییر میکند. در برخی موارد ممکن است نیاز باشد، شخص ناشتا باشد یا در برخی موارد دیگر قبل از انجام تصویربرداری نیاز به مصرف خوراکی است. اما در تمامی موارد باید اشیای فلزی خارج شوند و هیچ گونه شی فلزی همراه بیمار نباشد.
برای اطمینان و تصویربرداری بهتر و دقیق تر همیشه دستورالعمل مرکز تصویربرداری را رعایت کنید و در صورت ابهام از متصدی آنجا بپرسید.
نحوه انجام رادیولوژی
روش‌های انجام تصویربرداری رادیولوژی باتوجه به دستگاه مورد استفاده متفاوت است. برای مثال در سی‌تی‌اسکن با استفاده از اشعه ایکس، تصاویر مختلفی از زوایای مختلف بدن گرفته میشود. و در ام آر آی بیمار باید به‌صورت کاملاً بدون حرکت وارد تونل تصویربرداری شود تا تصاویر سه‌بعدی گرفته شود. و اسکن پزشکی هسته‌ای که برای تشخیص و مشاهده نحوه عملکرد اندام‌های داخلی استفاده میشود، هم انواع مختلفی دارد که نحوه انجام آنها متفاوت است.
نحوه خواندن نتیجه
خواندن نتایج و تفسیر آنها توسط پزشک رادیولوژیست انجام میشود. رادیولوژیست تصاویر را تفسیر میکند و گزارش دقیق برای پزشک معالج مینویسد و گاهی نیز در اقدامات درمانی هدایت شده با تصویربرداری نقش دارد.
مراقبت بعد از انجام رادیولوژی
اکثر روش‌های رادیولوژی به مراقبت خاصی نیاز ندارند و معمولاً بیماران راحت به شرایط نرمال برمی‌گردند. اما بسته به روش انجام کار، ممکن است به رعایت یک سری اصول نیاز باشد.
برای مثال اگر در زمان انجام ام ار آی به بیمار ماده حاجب تزریق شده باشد، توصیه میشود که برای مدت ۲۴ ساعت هر نوع واکنش آلرژیک به ماده حاجب به پزشک گزارش شود. درصورتی‌که از ماده بیهوشی در زمان انجام تست استفاده شده باشد هم باید بیمار تا برطرف شدن اثر ماده بیهوشی تحت‌نظر باشد. در انواع روش‌های رادیولوژی مداخله‌ای نیز بسته به ناحیه درمانی توصیه‌های مختلفی به بیماران ارائه میشود که رعایت آن بسیار ضروری است.
آیا رادیولوژی خطرناک است؟
بیشتر روش های رادیولوژی ایمن هستند و میزان اشعه مورد استفاده در آن بسیار کم و کنترل شده است. با این حال انجام تصویربرداری غیر ضروری توصیه نمیشود و همچنین زنان باردار باید بارداری خود را قبل از انجام تصویربرداری حتما اطلاع دهند.
جمع بندی
رادیولوژی یکی از مهم ترین ابزار پزشکی در تشخیص و درمان است. این عمل به پزشکان کمک میکند تا بیماری ها را دقیق تر و سریع تر شناسایی کنند و بهترین روش را برای درمان بیمار به کار ببرند.
گردآورنده : مجله سلامت مدیزن
