توسط : آزمایش کبد نوعی آزمایش خون برای غربالگری ، تشخیص ، پیدا کردن علت بیماری یا نظارت بر آسیب های کبدی است.
چه زمانی پزشک آزمایش کبد را تجویز میکند؟
معمولا پزشکان برای بررسی احتمال ابتلا به کبد چرب ، بیماری صفراوی ، کبد الکلی یا غیر الکلی ، هپاتیت ، عفونت های کبدی ، بررسی عوارض جانبی برخی داروها ، تری گلیسیرید بالا ، دیابت ، مصرف زیاد الکل توسط فرد ، آب آوردگی شکم یا آسیت ، کم خونی و فشار خون بالا تجویز میکند.
آزمایش کبد شامل چه مواردی میشود؟
آزمایش کبد از چند بخش تشکیل شده است و شامل : بررسی آلبومین ، بیلی روبین (مستقیم و غیرمستقیم) ، آلانین آمینوترانسفراز (ALT)، آسپارتات آمینوترانسفراز (AST)، آلکالین فسفاتاز (ALP)وگاما گلوتامیل ترانسفراز (GGT) میشود و آنزیم‌ها، پروتئین‌ها و محصولات جانبی مختلفی که در کبد تولید می‌شوند، اندازه گیری میکند.
تست آلبومین
یکی از رایج‌ترین آزمایشات کبد ، تست آلبومین است. آلبومین فراوان‌ترین پروتئین در پلاسمای خون است و یکی از اصلی‌ترین موادی است که کبد تولید میکند. این ماده وظایف مختلفی در بدن دارد که می‌توان به تغذیه بافت ها ، انتقال پروتئین ، انتقال هورمون و جلوگیری از نشت مایعات در رگ های خونی اشاره کرد.
تست آلبومین مشخص میکند که میزان آلبومین در بدن به اندازه است یا خیر. کاهش این ماده در بدن باعث ایجاد اختلال در عملکرد کبد ، بیماری های کبدی و کلیوی ، التهاب و… میشود.
به طور کلی میزان سطح آلبومین در بدن باید بین ۵/۳ تا ۵ گرم بر دسی بل باشد.
تست بیلی‌روبین
بیلی روبین یک ماده سمی است که از تجزیه گلبول‌های قرمز در بدن به دو شکل مستقیم و غیر مستقیم به وجود می‌آید. این ماده باید از بدن دفع شود و قبل از دفع شدن از کبد عبور میکند. در صورتی که کبد عملکرد درستی نداشته باشد ، نمی‌تواند سطح بیلی روبین خون را کنترل کند. از این رو ممکن است میزان بیلی روبین در خون بیش از حد نرمال و طبیعی شود. در این گونه مواقع معمولا فرد دچار بیماری‌هایی همچون زردی و یرقان میشود.
سطح نرمال بیلی روبین در خون عددی بین ۲/۱ تا ۱/۰ است.
آلکالین فسفاتاز (ALP)
این تست در آزمایشگاه میزان ALP را در خون فرد بررسی میکند. در واقع آلکالین فسفاتاز آنزیمی است که در استخوان ، کبد و روده ها یافت میشود و در صورتی که سطح نرمالی نداشته باشد نشان‌دهنده بیماری در کیسه صفرا و کبد است.
میزان نرمال ALP عددی بین ۲۰ تا ۱۴۰ بر لیتر است.
آلانین آمینوترانسفراز (ALT)
آنزیم ALT به صورت طبیعی در بدن وجود دارد و بالا بودن مقدار آن میتواند نشان دهنده هپاتیت حاد و مشکل های کبدی باشد.
مقدار نرمال ALT در مردان بین 5 تا 40 و در بانوان بین 5 تا 35 است.
آسپارتات آمینوترانسفراز (AST)
هدف از انجام آزمایشAST بررسی اختلالات کبدی است. در صورتی اختلال در عملکرد کبد ناشی از مصرف الکل و هپاتیت حاد باشد آنزیم AST بالا می رود.
مقدار نرمال ALT در مردان بین 5 تا 35 و در بانوان بین 5 تا 30 است.
گاما گلوتامیل ترانسفراز (GGT)
گاما گلوتامیل ترانسفراز، آنزیمی است که بیشتر در کبد یافت میشود و به طور معمول وقتی کبد آسیب می‌بیند یا جریان صفرا مسدود میشود سطح آن بالا می‌رود.
مقدار نرمال ALT در مردان بین 5 تا 50 و در بانوان بین 5 تا 35 است.
نکته:
نتیجه و تحلیل ALP ، ALT و AST در افراد مختلف به دلایل مختلفی همچون : سن ، گروه خونی ، جنسیت و بارداری متفاوت است.
اقدامات قبل و بعد از انجام آزمایش کبد ناشتا
معمولا قبل از انجام آزمایش کبد لازم است که حداقل از ۱۲ ساعت قبل به صورت ناشتا باشید ( یعنی به جز آب هیچ ماده غذایی یا نوشیدنی مصرف نکرده باشید. ) و از مصرف برخی از داروها مانند : داروهای آرام‌بخش ، داروی خواب آور ، داروی ادرارآور ، مکمل غذایی ، آنتی بیوتیک ، داروی آسم و… پرهیز کنید.
پس از انجام آزمایش از فعالیت‌های شدید خودداری کنید و از مواد غذایی سبک استفاده کنید.
جمع بندی
کبد یکی از بزرگ‌ترین اندام‌های داخلی بدن به شمار می‌رود و وظایف مختلفی همچون تامین سوخت و ساز ، گوارش چربی ، سم زدایی بدن و… را بر عهده دارد و با توجه به وظایفی که دارد سلامت آن بسیار با اهمیت است. از این رو بهتر است که سلامت آن به طور دوره‌ای بررسی شود. معمولاً برای اطلاع از سلامت کبد ، پزشکان انجام آزمایش کبد را توصیه می‌کنند. این آزمایش به صورت ناشتا انجام میشود و شامل چند بخش است و به طور کامل کبد را بررسی میکند.
گردآورنده : مجله سلامت مدیزن
