سنگ کلیه ؛ عارضه ای دردناک اما قابل درمان

سنگ کلیه عارضه‌ای دردناک است که برخی افراد به آن دچار میشوند. این بیماری شامل رسوبات سخت و کریستالی است که از تجمع مواد معدنی و نمک ها در کلیه تشکیل میشوند.

در بیشتر موارد سنگ های کلیه اندازه نخود هستند اما میتوانند در ابعاد کوچکتر به اندازه یک دانه شن یا ابعاد بزرگتری به اندازه یک توپ گلف ایجاد شوند. سنگ های کوچک معمولا از دستگاه ادراری عبور کرده و دفع میشوند اما در رابطه با سنگ های بزرگ ممکن است پزشک جراحی را تجویز کند.

چرا سنگ کلیه ایجاد میشود؟

تولید سنگ در مردان بیشتر از زنان دیده میشود و مهم ترین علت تشکیل آن غلظت بالای مواد معدنی در ادرار است.که عواملی نظیر : کم نوشیدن آب ، رژیم غذایی پرنمک ، سابقه خانوادگی سنگ کلیه ، عفونت های ادراری ، برخی بیماری های متابولیک و مصرف برخی از داروها خطر ابتلا را افزایش میدهند.

انواع سنگ کلیه

• سنگ اگزالات کلسیم

شایع ترین نوع از انواع سنگ کلیه است. و زمانی که ادرار حاوی سطوح پایین سیترات و سطوح بالای کلسیم و اگزالات باشد، رخ میدهد.

• سنگ های فسفات کلسیم

یکی از انواع رایج سنگ کلیه است که به دلیل ناهنجاری در عملکرد سیستم ادراری ایجاد میشود.

• اسیداوریکی

از انواع رایج سنگ کلیه در مردان است. اسید اوریک یک ماده اضافی حاصل از تغییرات شیمیایی در بدن است. این کریستال ها در ادرار اسیدی به خوبی حل نمیشوند و به شکل سنگ کلیه رسوب میکنند. این نوع در افرادی که آب کافی نمینوشند یا رژیم غذایی سرشار از پروتئین حیوانی دارند ایجاد میشود.

• استروویت

اغلب همراه با عفونت است و در زنان شیوع بیشتری دارد. این سنگ ها بسیار بزرگ هستند و به سرعت رشد میکنند و گاهی اوقات کل کلیه را اشغال میکنند.

این نوع به علت عفونت های باکتریایی دستگاه ادراری که با کاهش اسیدیته ادرار و افزایش باز همراه است ایجاد میشوند.

• سیستئینی

سنگ های سیستئین ناشی از یک اختلال ژنتیکی هستند که میتواند منجر به تجمع بیش از حد اسید آمینه سیستین در ادرار شود.

علائم سنگ کلیه

تا زمانی که سنگ کلیه در کلیه حرکت نکند و وارد مجاری ادراری نشود ممکن است هیچ علامتی را نشان ندهد، اما باتوجه به اندازه و محل سنگ ممکن است بیمار علائمی را همچون : تکرر ادرار ، درد شدید در پهلو یا پشت که به کشاله ران میزند ، تهوع و استفراغ ، تب و لرز ، وجود خون در ادرار و سوزش یا درد هنگام ادرار را احساس کند.

درد سنگ کلیه معمولا به صورت موجی و بسیار شدید است.

روش های تشخیص

تشخیص سنگ کلیه راه های متفاوتی دارد و معمولا پزشک از روش های زیر برای بررسی آن استفاده میکند.

• آزمایش ادرار

آزمایش ادرار میتواند با تشخیص وجود برخی مواد در ادرار مانند : کلسیم ، اگزالات و اسید اوریک به تشخیص سنگ کلیه کمک کند.

• آزمایش خون

یکی از بخش های آزمایش خون ، بررسی عملکرد کلیه است که میزان کلسیم یا اسید اوریک را در خون نشان میدهد.

• سونوگرافی

پزشک از سونوگرافی برای بررسی رشد سنگ استفاده میکند.

• سی تی اسکن

سی تی اسکن وضعیت مثانه و کلیه ها را مشخص میکند و وجود سنگ را تایید یا تکذیب میکند. همچنین اندازه ، محل دقیق ، وجود انسداد و وضعیت سایر ارگان ها را نیز مشخص میکند.

• بررسی سنگ دفع شده ( در صورت امکان )

در مواردی پزشک از بیمار میخواهد که در صاف کننده‌ی ادرار ، ادرار کند تا سنگ های دفع شده را تجزیه و تحلیل کند و عوامل ایجاد کننده را متوجه شود تا برنامه‌ی مناسب درمان را تعیین کند.

پیشگیری

همواره پیشگیری بهتر از درمان بوده و برای کاهش احتمال تشکیل سنگ کلیه شما میتوانید : روزانه حداقل 8 الی 10 لیوان آب بنوشید، مصرف نمک را کاهش دهید ، مصرف میوه و سبزی را افزایش دهید ، پروتئین را به صورت متعادل مصرف کنید و مصرف نوشابه را محدود کنید.

درمان سنگ کلیه

عوامل مختلفی در درمان سنگ کلیه نقش دارند. این عوامل شامل اندازه جثه‌ی فرد، دفع قبلی سنگ، بارداری و اندازه سنگ است. بیشتر سنگ های کوچک به درمان تهاجمی ندارند و در طی 48 ساعت با مصرف مایعات فراوان و دارو از مجاری ادراری به خودی خود دفع میشوند، اما سنگ های بزرگ را نمیتوان با اقدامات محاظه کارانه درمان کرد زیرا ممکن است سبب خونریزی ، آسیب به کلیه ها و یا عفونت مکرر دستگاه اداری شوند. برای درمان این موارد پزشک معمولا از سه روش اقدام میکند؛ روش اول : استفاده از سنگ شکن ( در این روش امواج قدرتمند و پر انرژی سنگ را به قطعات کوچکتر تقسیم میکند و سپس این قطعات میتوانند از طریق دستگاه ادراری دفع شوند.) روش دوم : یورتروسکوپی ( یک روش تشخیصی-درمانی پیشرفته برای مشاهده و درمان مشکلات دستگاه ادراری است.) روش سوم جراحی ( گاهی در موارد خاص پزشک از جراحی برای درمان سنگ کلیه استفاده میکند. )

از کجا بفهمیم سنگ کلیه دفع شده است؟

یکی از راه‌های تشخیص دفع، تسکین ناگهانی درد یا ناراحتی مرتبط با سنگ است. راه دیگر شناسایی بصری سنگ در ادرار میباشد. اما اگر مشکوک هستید، پزشک ممکن است آزمایش و تصویربرداری را برای تایید دفع و بررسی وجود سنگ های باقیمانده یا آسیب به دستگاه‌های ادراری انجام دهد.

عوارض سنگ کلیه

سنگ کلیه اگر در بدن بماند و درمان نشود میتواند عوارض زیادی از جمله : انسداد لوله های متصل کننده کلیه به مثانه و انسداد لوله های دفعی در بدن شود. و همچنین خطر ابتلا به بیماری های مزمن کلیوی را افزایش دهد.

جمع بندی

سنگ کلیه یکی از مشکلات شایع دستگاه ادراری است که میتواند درد بسیار شدیدی را ایجاد کند. و اگر احساس کردید که علائم آن را دارید باید به متخصص اورولوژی مراجعه کنید.

گردآورنده : مجله سلامت مدیزن