توسط : تقریبا همه افراد سردرد را تجربه کردهاند. یک سردرد جزئی چیزی بیش از یک مزاحمت نیست که با یک مسکن بدون نسخه، مقداری غذا یا قهوه یا استراحت کوتاه برطرف میشود. اما اگر سردرد شما شدید یا غیر معمول است، ممکن است نگران سکته مغزی، تومور یا لخته شدن خون باشید. خوشبختانه چنین مشکلاتی نادر هستند. با این حال شما باید بدانید که چه زمانی سردرد نیاز به مراقبت فوری دارد و چگونه میتوانید اکثر سردردهایی که برای سلامتی شما تهدید کننده نیستند را کنترل کنید.
چه چیزی باعث سردرد میشود؟
پزشکان به طور کامل نمیدانند که چه عواملی باعث بیشتر سردردها میشود. آنها می‌دانند که بافت مغز و جمجمه هرگز مسئول نیستند زیرا اعصابی ندارند که درد را ثبت کنند. اما رگ‌های خونی در سر و گردن میتوانند درد را نشان دهند، همانطور که بافت هایی که مغز را احاطه کردهاند و برخی از اعصاب اصلی که از مغز سرچشمه میگیرند، میتوانند درد را نشان دهند. پوست سر، سینوس‌ها، دندان‌ها و عضلات و مفاصل گردن نیز میتوانند باعث سردرد شوند.
چه زمانی باید نگران سردرد باشیم؟
شما میتوانید خودتان از بسیاری از انواع سردردها مراقبت کنید. اما برخی از سردردها نیاز به مراقبت پزشکی فوری دارند.
علائم هشدار دهنده برای زمانی که باید نگران سردرد باشید:
- سردردهایی که برای اولین بار پس از 50 سالگی بروز میکنند.
- تغییر عمده در الگوی سردردها
- سردرد شدید یا غیرمعمول
- درد سرکه با سرفه و حرکت افزایش می‌یابد.
- سردردهایی که به طور پیوسته بدتر میشوند.
- تغییرات در شخصیت یا عملکرد ذهنی
- سردردهایی که همراه با تب، سفتی گردن، گیجی، کاهش هوشیاری یا حافظه یا علائم عصبی همراه هستند.
- دردهایی که پس از ضربه به سر رخ میدهند.
- دردهایی که همراه با قرمزی چشم و حساسیت در نزدیکی شقیقه ها هستند.
- سردردهایی که مانع از فعالیت های روزمره هستند.
- به طور ناگهانی بروز میکنند به خصوص اگر شما را از خواب بیدار کنند.
- سردرد در بیماران مبتلا به سرطان یا اختلال سیستم ایمنی
انواع سردرد
بیش از 300 نوع سردرد وجود دارد، اما تنها حدود 10 درصد از آنها علت شناخته شده‌ای دارند.
سردردهای تنشی :
این نوع از سردرد، شایع ترین نوع است و تقریبا از هر چهار بزرگسال، سه نفر را درگیر میکند. در بیشتر موارد، شدت آنها خفیف تا متوسط است و به ندرت اتفاق می‌افتد. اما تعداد کمی از افراد دچار سردردهای تنشی شدید میشوند و برخی سه یا چهار بار در هفته از آنها رنج میبرند.
سردرد تنشی معمولی، دردی مبهم و فشارنده در دو طرف سر ایجاد میکند. افرادی که سردرد تنشی شدید دارند، ممکن است احساس کنند که سرشان در یک گیره قرار دارد. در این نوع شانه ها و گردن نیز میتوانند درد بگیرند. برخی از این دردها ناشی از خستگی، استرس عاطفی یا مشکلاتی که عضلات یا مفاصل گردن یا فک را درگیر میکند ایجاد میشوند. و بیشتر آنها 20 دقیقه تا دو ساعت طول می‌کشند.
اگر گاهی اوقات دچار سردردهای تنشی می‌شوید، میتوانید خودتان از آنها مراقبت کنید. یک پد گرمکن یا دوش آب گرم و مسکن های بدون نسخه مانند استامینوفن و داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی مانند آسپرین اغلب این مشکل را حل میکنند، اما اگر مرتبا دچار سردردهای تنشی می‌شوید، سعی کنید عوامل محرک را شناسایی کنید تا بتوانید از آنها جلوگیری کنید.
میگرن :
این نوع کمتر از سردردهای تنشی رخ میدهد اما معمولا بسیار شدیدتر است. این سردردها در زنان دو تا سه برابر بیشتر از مردان شایع هستند.
متخصصان مغز و اعصاب معتقدند که میگرن ناشی از تغییرات در جریان خون مغز و فعالیت های سلول های عصبی و ژنتیک است. زیرا 70 درصد از افرادی که مبتلا به میگرن هستند حداقل یکی از بستگان نزدیک‌شان به این مشکل مبتلا بوده است.
عوامل محرک میگرن
اگرچه میگرن میتواند بدون هشدار قبلی شروع شود، اما اغلب توسط یک عامل محرک شروع میشود که از هر فردی نسبت به فرد دیگر متفاوت است.
عوامل محرک میگرن :
تغییر آب و هوا
کمبود خواب یا خواب زیاد
خستگی
استرس عاطفی
محرک های حسی ( نور، صدا و یا حتی بو )
محرک های غذایی ( الکل، شکلات، نیترات موجود در گوشت و ماهی و افزایش یا کاهش کافئین )
علائم :
- مشکلات بینایی ( دیدن هاله، جرقه، نورهای چشمک زن، خطوط موج دار و حتی از دست دادن موقت بینایی )
- بی حسی و سوزن سوزن شدن یک طرف بدن به خصوص صورت یا دست
- حالت تهوع
- آبریزش چشم
- گرفتگی یا آبریزش بینی
- درد ضربان دار
- حملات شدید درمان نشده به مدت یک روز
- درد یک طرفه
بدون درمان موثر، حملات میگرن معمولا تا 24 ساعت طول میکشد. وقتی از میگرن رنج میبرید، حتی زمان های کوتاه هم خیلی طولانی است و به همین دلیل است که درمان زود هنگام میگرن بسیار مهم است.
اگر میگرن در مراحل ابتدایی تشخیص داده شود ممکن است بتوان آن را با مسکن ها مثل استامینوفن، آسپرین، ایبوپروفن و ترکیبی از داروهای مسکن و کافئین درمان کرد. اما وقتی به داروهای تجویزی نیاز باشد، اکثر پزشکان به تریپتان ها روی می‌آورند که به صورت قرص، اسپری بینی یا تزریقی موجود هستند. بیماران مبتلا به بیماری های قلبی عروقی و کسانی که دوز بالایی از داروهای ضد افسردگی مصرف میکنند باید در مورد خطرات استفاده از آنها با پزشک خود صحبت کنند.
پیشگیری :
برخی از افراد با اجتناب از عوامل محرک و درمان سریع میتوانند از ابتلا به میگرن پیشگیری کنند. اما افرادی که از حملات مکرر میگرن رنج میبرند، اغلب از داروهای پیشگیرانه استفاده میکنند.
سردردهای خوشه‌ای
سردردهای خوشه‌ای، سردردهای غیر معمول اما بسیار شدیدی هستند و در مردان پنج برابر بیشتر از زنان رخ میدهد.
این مشکل به این دلیل نامگذاری شده است که سردردها معمولا به صورت خوشه‌ای بروز میکنند، به طوری که یک تا هشت سردرد در روز در طول یک دوره یک تا سه ماهه هرسال یا دو سال، اغلب در یک زمان خاص رخ میدهد.
این نوع درد همیشه در یک طرف سر احساس میشود و بسیار شدید است. چشم سمتی که درد میکند قرمز میشود و آبریزش دارد، پلک ممکن است بیفتد و بینی هم آبریزش یا گرفتگی پیدا میکند. شروع این سردرد با حمله ناگهانی است که 30 تا 60 دقیقه طول میکشد و اکثرا در طول حمله بی قرار و آشفته میشوند؛ نمیتوانند آرام بنشینند، قدم می‌زنند یا سر خود را به دیوار میکوبند. حالت تهوع، حساسیت به نور و صدا نیز ممکن است برای آنها با درد همراه باشد.
پزشکی مدرن برای تشخیص بسیاری از مشکلات و بیماری به آزمایش ها وابسته است. و اگر برای تشخیص درست از شما درخواست سی‌تی‌اسکن، ام‌آر‌آی و نوار مغزی داد طبیعی به نظر می‌رسد و نیازی به نگرانی نیست و در واقع برای افرادی که علائم هشدار دهنده یا سردردهای نگران کننده دارند این آزمایش‌ها حیاتی هستند.
جمع بندی
برای اکثر ما سردردهای گاه به گاه چیزی بیش از یک مانع موقت در طول روز نیستند. و میتوان با اقدامات ساده در سبک زندگی و داروهای بدون نسخه مشکل را کم کرد. تکنیک های آرامش بخش، یوگا و طب سوزنی نیز ممکن است کمک کننده باشند. اما برای برخی از ما سردردها یک مشکل بزرگ هستند. و باید بدانیم که علائم هشدار دهنده‌ای که نیاز به مراقبت های پزشکی دارند چه چیزهایی هستند. با پزشک خود همکاری کنید تا برنامه‌ای برای پیشگیری و درمان دردهای خود تهیه کنید و در دام مصرف بیش از حد داروها نیفتید. درمان زود هنگام و به موقع بسیار مهم هستند. و برخی از سردردهای برگشتی بزرگترین درد هستند.
گردآورنده : مجله سلامت مدیزن / دکتر جعفری
