توسط : بهداشت دهان و دندان نقش مهمی بر سلامت و تندرستی بدن ما دارد. و عدم به کارگیری راه‌کارهای اصولی حفظ بهداشت دهان و دندان نه تنها به حفظ سلامت دندان و لثه آسیب وارد میکند، بلکه میتواند ریسک ابتلا به بیماری‌های قلبی، سرطان و دیابت نیز تا حد زیادی افزایش دهد.
دهان اولین بخش دستگاه گوارش است که از لب ها شروع شده و به حلق ختم میگردد. و کار جویدن، صحبت کردن، خندیدن، چشیدن، گاز گرفتن و بلعیدن غذا را انجام میدهد. ساختار دهان شامل : لب ها، زبان، کام، فک بالا وپایین، دندان‌ها، لثه، حفره دهان و غدد بزاقی هستند. در داخل استخوان های فک بالا و پایین دندان‌ها قرار دارندکه وظایف اصلی آنها عمل جویدن، تکلم و حفظ زیبایی صورت است.
هر فرد سالم در طول زندگی خود سه دوره دندانی دارد:
دندان های شیری: دندان های شیری 20 عدد هستند و تا 2.5 سالگی رشد میکنند.
دوره دندانی مختلط: دوره‌ای که دندان‌های شیری جای خود را به دندان دائمی میدهند. بدین معنی که دندان‌های شیری لق شده و افتاده و دندان‌های دائمی جایگزین آنها میشوند. در این دوره کودک مخلوطی از دندان‌های شیری و دائمی دارد.
دندان‌های دائمی: این دندان‌ها 32 عدد هستند. ( با احتساب دندان عقل ) که تا 13 سالگی تمامی آنها به جز دندان عقل رشد میکنند.
انواع دندان:
دندان های پیش: 8 دندان جلو که مرکز لبخند هستند. این نوع با لبه‌های تیز و پهن خود میتوانند غذا را خرد کنند.
نیش: 4 دندان که در چهار گوشه دهان هستند و ریشه‌ای بلند و محکم دارند و میتوانند غذا را تکه تکه کنند.
آسیای کوچک: به 8 دندانی که پشت دندان‌های نیش قرار دارند گفته میشود. که معمولا یک یا دو ریشه و دو نوک تیز دارند.
آسیای بزرگ: قسمت خلفی دهان 12 دندان قرار دارد که دارای دو یا سه ریشه هستند و چندین برآمدگی دارند.
مشکلات دندان درآوردن :
رویش اولین دندان بین 3 تا 7 ماهگی و معمولا در 6 ماهگی اتفاق می‌افتد و در اکثر موارد درد و ناراحتی ندارد ولی گاهی میتواند با علائم زیر همراه باشد:
- قرمزی و التهاب لثه در محل رویش
- برجستگی لثه و خارش
- افزایش بزاق
- ناراحتی و گریه
- بی خوابی
در صورت بروز علائمی همچون تب، اسهال یا دل درد کودک را نزد پزشک ببرید.
بهترین کار برای کمک به رویش دندان‌ها، تمیز نگه داشتن لثه توسط پارچه یا گاز تمیز و مرطوب و دادن دندانک نرم، تمیز و سرد برای گاز گرفتن کودک است. همچنین ماساژ لثه با استفاده از مسواک انگشتی.
تاثیر قطره آهن بر روی دندان‌های کودکان
قطره آهن بر روی ساختمان دندان‌های کودک اثر میگذارد و در صورت استفاده نادرست از آن تغییر رنگ را در دندان‌های جلو خواهیم دید. برای جلوگیری از این تاثیر توصیه میشود قطره آهن در قسمت عقب دهان چکانده شود و در صورت در دسترس نبودن مسواک، پس از دادن قطره، مادر به شیر خوار، شیر و به کودک بزرگتر آب بدهد.
پوسیدگی:
میکروب های موجود در پلاک میکروبی، باقیمانده مواد غذایی را به اسید تبدیل میکنند. این اسید مینای دندان را به مرور حل کرده و پوسیدگی ایجاد میکند. پوسیدگی دندان میتواند از یک دندان به دندان دیگر سرایت کند.
نشانه‌های پوسیدگی:
- تغییر رنگ مینای دندان
- سوراخ شدن در محل پوسیدگی
- حساس بودن یا درد گرفتن دندان
- بوی بد دهان
عوامل موثر بر ایجاد پوسیدگی:
- میکروب‌ها
- مواد قندی
- مقاومت شخص و دندان
- زمان
پیشگیری از پوسیدگی دندان:
پوسیدگی دندان از قدیمی ترین و شایع ترین مشکلات شناخته شده است. هدف از بهداشت دهان و دندان، رعایت اصول خاص بهداشتی و تمیز کردن دهان و دندان برای حفظ سلامت بافت های مخاطی و دندان است.
توصیه‌های خود مراقبتی:
- مسواک زدن
- استفاده از نخ دندان و دهان شویه
- پوشاندن شیارهای سطح دندان
- مراجعه منظم به دندانپزشک
- تغذیه مناسب
- استفاده از فلوراید
رژیم غذایی
تغذیه و رژیم غذایی در رشد دندان تاثیر دارد. و در مرحله پیش از رویش و پس از رویش اثرگذار است.
کربوهیدرات‌های قابل تخمیر ( قندها و نشاسته‌های پخته شده )، شکل مواد غذایی، قوام، دفعات مصرف و ترکیب و ترتیب غذاهای مصرفی از عوامل ایجاد کننده پوسیدگی هستند.
جمع بندی و توصیه
رعایت بهداشت دهان و دندان تنها به سلامت دندان‌ها ختم نمی‌شود. افرادی که به بهداشت دندان‌های خود توجه نمی‌کنند، معمولاً بیشتر با مشکلات مربوط به اعتمادبه‌نفس و بیماری‌های مزمن مبتلا میشوند.
بسیاری از مشکلات دهان و دندان بدون علامت هستند و بعد از معاینات دقیق پزشک مشخص میشوند. به همین علت توصیه میشود که هر 6 ماه یکبار دندان‌های خود را به یک دندانپزشک نشان دهید.
گردآورنده : مجله سلامت مدیزن
