توسط : فشار خون بالا یکی از شایع ترین بیماری‌های مزمن است که در صورت عدم کنترل میتواند به مشکلات قلبی، سکته و آسیب‌های کلیوی منجر شود.
فشار خون چیست؟
فشار خون نیرویی است که خون هنگام پمپاژ توسط قلب به دیواره‌ی رگ‌ها وارد میکند. و اندازه گیری آن شامل دو عدد است :
فشار سیستولیک ( عدد بالا ) : فشاری که هنگام ضربان قلب ایجاد میشود.
فشار دیاستولیک ( عدد پایین ) : فشاری که بین ضربان ها و در حالت استراحت قلب وجود دارد.
مقدار طبیعی فشار خون برای هر فرد متفاوت است. اما به طور کلی فشار 8/12 ( 120 روی 80 میلی متر جیوه ) را مقدار طبیعی میدانند. و مقادیر بالاتر معمولا نشانه فشار خون بالا محسوب میشوند.
انواع :
فشار خون به طور کلی به 5 دسته تقسیم میشود: طبیعی، افزایش یافته، فشار بالا ( مرحله 1 )، فشار بالا ( مرحله 2 ) و بحرانی ( نیاز به مداخله فوری پزشکی ).
در جدول زیر مقادیر فشار سیستولیک و دیاستولیک انواع فشار خون ذکر شده است.
| طبقه بندی | فشار سیستولیک ( mmHg ) | فشار دیاستولیک ( mmHg ) |
|---|---|---|
| فشار خون نرمال | کمتر از 120 | کمتر از 80 |
| فشار خون افزایش یافته | 120-129 | کمتر از 80 |
| مرحله اول فشار خون بالا | 130-139 | 80-89 |
| مرحله دوم فشار خون بالا | 140 یا بیشتر | یا بیشتر 90 |
| بحرانی | بیشتر از 180 | بیشتر از 120 |
علائم :
به فشار خون بالا قاتل خاموش میگویند، چون اغلب هیچ علامت واضحی ندارد تا زمانی که آسیب جدی به بدن وارد شده باشد. اما در برخی موارد ممکن است فرد دچار موارد زیر شود :
- سردردهای شدید به خصوص صبح‌ها
- سرگیجه
- تاری دید
- تپش قلب
- خون دماغ‌های مکرر
- خستگی یا بی حالی
اگر فشار خون خیلی بالا برود، ممکن است باعث سکته مغزی ( خونریزی رگ‌های مغزی )، حمله قلبی، نارسایی کلیه و مشکلات بینایی شود.
علل و عوامل خطر :
فشار خون میتواند بدون دلیل مشخص ( اولیه ) یا به علت یک بیماری خاص ( ثانویه ) ایجاد شود.
عوامل موثر:
- ژنتیک و سابقه خانوادگی
- اضافه وزن و چاقی
- رژیم غذایی پرنمک
- استرس و کم خوابی
- زندگی کم تحرک
- مصرف الکل و دخانیات
- افزایش سن
- بیماری‌های کلیوی و غدد
- مصرف برخی داروها مثل: کورتون‌ها یا ضد التهاب‌ها
کنترل و پیشگیری
رژیم غذایی سالم : کاهش مصرف نمک، افزایش مصرف میوه،سبزیجات،غلات و حبوبات، استفاده از چربی‌های سالم و پرهیز از غذاهای پرچرب و فرآوری شده
فعالیت بدنی منظم : 30 دقیقه پیاده روی تند روزانه میتواند به شکل قابل توجهی فشار خون را کاهش دهد.
کنترل وزن : هر 5 کیلوگرم کاهش وزن سبب بهبود فشار خون میشود.
ترک سیگار : سیگار باعث تنگ شدن رگ‌ها و افزایش خطر سکته و بیماری‌های قلبی میشود.
کاهش استرس : مدیتیشن، تنفس عمیق، یوگا و خواب کافی بسیار موثر است.
درمان
در صورتی که تغییر سبک زندگی کافی نباشد باید به پزشک مراجعه کنید.
مصرف دارو باید منظم و بدون قطع خودسرانه باشد، حتی اگر علائم وجود نداشته باشد.
عوارض
اگر فشار خون درمان نشود، با گذشت زمان میتواند باعث :
- سکته مغزی
- حمله قلبی
- نارسایی کلیه
- مشکلات بینایی
- زوال عقل
- بزرگ شدن قلب
شود. بنابراین توصیه میشود که بیماران فشار خون خود را روزانه کنترل کنند.
جمع بندی
فشار خون بالا یکی از بیماری های شایع ولی کاملا قابل مدیریت است. با تغذیه سالم، فعالیت بدنی، کاهش استرس، کنترل وزن و دارو درمانی در صورت نیاز میتوان از عوارض جدی آن پیشگیری کرد.
اندازه گیری منظم فشار خون حتی وقتی احساس خوبی دارید یکی از بهترین کارها برای حفظ سلامت مغز و قلب است.
گردآورنده : مجله سلامت مدیزن
