توسط : نوار مغزی یا الکتروانسفالوگرافی ( EEG ) یک روش تشخیصی غیرقابل تهاجم برای بررسی فعالیت مغز است. این عمل با استفاده از الکترودهایی صورت میگیرد که به مغز متصل هستند. الکترودها فعالیت الکتریکی مغز را دریافت کرده و سیگنال‌ها را به یک کامپیوتر منتقل میکنند تا ثبت شوند. پزشک با بررسی الگوهای دریافتی می‌تواند فعالیت مغز را بررسی کند و اختلالات عصبی ، صرع ، اختلالات خواب ، آسیب های مغزی و برخی بیماری های روانی را تشخیص دهد.
نحوه انجام آزمایش
نوار مغزی می‌تواند به صورت سرپایی یا در زمان بستری بودن بیمار در بیمارستان انجام شود. و بسته به شرایط فرد و نظر پزشک، جزئیات آن ممکن است متفاوت باشد. به طور کلی، مراحل نوار مغزی شامل موارد زیر میباشد :
در ابتدا از بیمار خواسته میشود در وضعیتی راحت، روی صندلی بنشیند یا روی تخت دراز بکشد. سپس تکنسین دور سر را اندازه‌گیری میکند و نقاطی را روی پوست سر علامت‌گذاری میکند تا محل قرارگیری الکترودها مشخص شود. ( برای ثبت بهتر امواج ، ممکن است این نقاط با کرم یا ژل مخصوص تمیز شوند. ) و در نهایت بین ۱۶ تا ۲۵ الکترود با خمیر مخصوص روی پوست سر قرار داده میشود یا از کلاه مخصوص استفاده میشود. الکترودها با سیم به دستگاهی وصل میشوند که امواج مغزی را تقویت و ثبت میکند.
مهم است که در طول ثبت امواج بی حرکت بمانید زیرا حرکاتی مثل بلعیدن یا پلک زدن می‌تواند باعث خطا در نتیجه شود.
پس از ثبت اولیه ، گاهی ممکن است پزشک برای بررسی واکنش مغز، چند فعالیت ساده بخواهد؛ همچون باز و بسته کردن چشم‌ها ، خواندن متن ، انجام محاسبات ساده ، تنفس عمیق یا نگاه کردن به نور چشمک زن.
آمادگی های قبل از انجام آزمایش
برای نتیجه بهتر لازم است که موها تمیز و بدون روغن یا ژل باشند .
8 تا 12 ساعت قبل از انجام آزمایش از مصرف کافئین خودداری شود.
و تمامی داروهای مصرفی به پزشک اطلاع داده شود.
برخی از تست ها نیاز دارند که بیمار در طول آزمایش بخوابد در این شرایط ممکن است پزشک بخواهد که شب قبل تا حد امکان کمتر بخوابد.
انواع نوار مغزی
الکتروانسفالوگرافی در انواع گوناگونی انجام میشود و پزشک بر اساس نوع عارضه یا علائم بیمار، مناسب‌ترین روش را انتخاب میکند.
نوار مغزی استاندارد
نوار مغزی استاندارد رایج ترین نوع EEG است. این تست الگوی کلی فعالیت مغز را به تصویر میکشد. و در طول تست ممکن است پزشک تقاضا کندکه کارهای ساده‌ای انجام شود تا واکنش مغز را در شرایط مختلف بررسی کند.
نوار مغزی ویدئویی مانیتورینگ
این روش فعالیت مغز را در طولانی مدت بررسی میکند و یک دستگاه ضبط کوچک و یک دوربین ویدئویی قابل حمل به بیمار داده میشود که باید آنها را همراه خود داشته باشد.
EEG آمبولاتوری 24 تا 72 ساعته
EEG آمبولاتوری نیز یکی از روش های ثبت طولانی مدت فعالیت مغز است. در این روش الکترودها روی سر بیمار ثابت میشوند و همانند نوار مغز ویدئویی یک دستگاه ضبط کوچک و قابل حمل به بیمار داده میشود که باید همراه خود داشته باشد.
در روش های طولانی مدت پزشک همزمان با بررسی امواج مغزی ، رفتار و واکنش های بیمار را نیز مورد بررسی قرار میدهد.
EEG مداوم در ICU
زمانی که بیمار به علت آسیب های مغزی ، سکته ، انواع جراحی های مغز ، تشنج و یا سایر بیماری ها در بخش مراقبت های ویژه بستری میشود ، پزشکان از این روش استفاده میکنند تا نظارت دقیق تر روی عملکرد مغز و سطح هوشیاری بیمار داشته باشند.
نوار مغز کودکان
نوار مغزی در کودکان معمولا زمانی انجام میشود که کودک دچار تاخیر در رشد یا علائمی مانند از دست دادن هوشیاری ، حرکات یا رفتار غیرعادی ، سردردهای غیرمعمول و حتی افت تحصیلی ناگهانی باشد. این آزمایش به پزشک کمک میکند تشخیص دهد که آیا اختلالات مغزی عامل بروز این علائم هستند یا خیر؟
نوار مغز در بارداری
در شرایطی که زنان باردار دچار تشنج یا مشکلات عصبی شده باشند ، پزشکان نوار مغز را توصیه میکنند. از آنجایی که در نوار مغز از اشعه‌ها یا مواد مضر استفاده نمی‌شود ، این پروسه برای مادر و فرزند کاملا بی‌خطر تلقی میشود.
عوارض
آزمایش EEG بدون درد و بسیار ایمن است به طوری که حتی برای نوزادان نیز انجام میشود. از آنجایی که در این پروسه هیچ برق مستقیمی به بدن وارد نمی‌شود، معمولا عوارض خاصی ایجاد نمی‌شود. اما گاهی ممکن است سرگیجه، سوزن سوزن شدن لب‌ها و انگشتان، یا خارش در محل اتصال الکترودها را برای چند دقیقه احساس شود که کاملا موقت و طبیعی است.
جمع بندی
نوار مغزی یا EEG یک روش ساده و ایمن برای بررسی عملکرد مغز است و نقش مهمی در تشخیص بیماری های عصبی به ویژه صرع دارد. رعایت نکات قبل از انجام آزمایش به دقت و نتیجه بهتر کمک میکند.
گردآورنده : مجله سلامت مدیزن
