پوکی استخوان ( استئوپروز ) : بیماری خاموش که استخوان ها را شکننده میکند.

علائم پوکی استخوان

در مراحل اولیه معمولاً هیچ علامتی ندارد، اما با پیشرفت بیماری ممکن است: شکستگی‌های ناگهانی (مخصوصاً لگن، مچ، ستون فقرات)، کمر درد مزمن ، قوز یا خمیدگی پشت و شکستگی مهره‌ها بدون ضربه ظاهر شود.

نحوه تشخیص

بهترین روش تشخیص:

اسکن سنجش تراکم استخوان : این تست تراکم استخوان را در ستون فقرات و لگن اندازه‌گیری میکند و وضعیت را به سه دسته: طبیعی، استئوپنی (کاهش خفیف تراکم استخوان) و استئوپروز (پوکی استخوان) تقسیم میکند.

پزشک ممکن است آزمایش خون را نیز برای بررسی ویتامین D، کلسیم و عملکرد تیروئید درخواست کند.

روش‌های درمان

1. اصلاح تغذیه

• مصرف کافی کلسیم (لبنیات، بادام، کنجد، سبزیجات برگ سبز)
• دریافت ویتامین D (نور خورشید + مکمل‌ها)
• مصرف غذاهای غنی از پروتئین
• کاهش مصرف نمک، قهوه و نوشابه

۲. فعالیت بدنی

تمرینات زیر برای تقویت استخوان ضروری‌اند:

• پیاده‌روی و دویدن سبک
• استفاده از وزنه سبک تا متوسط
• یوگا و تای‌چی

فعالیت بدنی یکی از مؤثرترین روش‌ها برای جلوگیری از شکستگی است.

۳. دارو

بسته به وضعیت بیمار، پزشک ممکن است دارو تجویز کند.

نقش ویتامین D و کلسیم در پوکی استخوان

این دو ماده پایه‌ای‌ترین بخش ساختار استخوان هستند.

کلسیم: ساختار اصلی استخوان را می‌سازد.

ویتامین D: به بدن کمک می‌کند کلسیم را جذب و تثبیت کند.

کمبود ویتامین D یکی از شایع‌ترین دلایل پوکی استخوان در ایران است.

پیشگیری

پیشگیری همیشه آسان‌تر از درمان است. برای کاهش خطر:

• تغذیه غنی از کلسیم و ویتامین D
• فعالیت بدنی منظم
• قرارگیری کنترل‌شده در نور آفتاب
• ترک سیگار
• کاهش مصرف الکل و قهوه
• کنترل وزن
• انجام آزمایش تراکم استخوان پس از ۵۰ سالگی

این اقدامات می‌توانند خطر ابتلا به پوکی استخوان را تا ۵۰٪ کاهش دهند.

پوکی استخوان در زنان

کاهش هورمون استروژن پس از یائسگی، سرعت از دست رفتن استخوان را افزایش می‌دهد.

به همین دلیل زنان بالای ۵۰ سال باید بررسی‌های منظم انجام دهند.

پوکی استخوان در مردان

گرچه زنان بیشتر مبتلا می‌شوند، اما مردان نیز به‌خصوص پس از ۶۵ سالگی در معرض خطرند.

در مردان، کمبود تستوسترون نیز یکی از عوامل مهم است.

جمع‌بندی

پوکی استخوان یک بیماری خاموش اما قابل‌پیشگیری است. با تغذیه مناسب، دریافت کافی کلسیم و ویتامین D، فعالیت بدنی و پیگیری‌های پزشکی می‌توان تا حد زیادی از بروز آن جلوگیری کرد یا سرعت پیشرفت آن را کاهش داد.

رسیدگی به سلامت استخوان‌ها از جوانی آغاز می‌شود اما هر زمانی که شروع کنید، باز هم دیر نیست.

گردآورنده : مجله سلامت مدیزن