توسط : سرطان یک گروه وسیع از بیماری‌هاست که در آن سلول‌ها به‌طور غیرطبیعی و بدون کنترل رشد میکنند.
سرطان فقط یک بیماری نیست و صدها نوع دارد و هرکدام رفتار، علائم و روش درمان خاص خود را دارند. و به طور کلی به دو دسته خوش خیم و بدخیم تقسیم میشوند. در نوع بدخیم، سلول‌های سرطانی به بافت‌های اطراف حمله کرده و همچنین به بخش‌های دیگر بدن متاستاز میکنند. اما در نوع خوش خیم آن، رشد این سلول‌ها محدود و با مرزهای مشخص است.
وجود سرطان همیشه به معنی مرگ نیست. امروزه با پیشرفت پزشکی، بسیاری از سرطان‌ها اگر زود تشخیص داده شوند قابل درمان یا قابل کنترل هستند.
انواع شایع
سرطان بیش از ۲۰۰ نوع دارد، اما برخی از شایع‌ترین‌ها عبارت‌اند از:
- سرطان پستان
- ریه
- روده بزرگ
- پروستات
- پوست (ملانوما و انواع دیگر)
- معده
- خون (لوسمی، لنفوم)
- دهانه رحم
- و…
علائم
علائم بسته به نوع سرطان متفاوت است، اما برخی نشانه‌های هشداردهنده عبارت‌اند از:
- کاهش وزن بدون دلیل
- خستگی شدید و مداوم
- توده یا برجستگی جدید در هر نقطه از بدن
- خونریزی غیرعادی (ادرار، مدفوع، بینی، واژن)
- تغییرات پوستی (خال جدید، تغییر رنگ، زخم‌های دیرترمیم)
- سرفه طولانی‌مدت یا خشونت صدا
- تغییر در عادات روده یا دفع ادرار
- درد مداوم بدون علت مشخص
- تعریق زیاد یا تب بالا که طول می‌کشد یا مرتبا برمی‌گردد.
نکته:
داشتن یک یا چند علامت به‌تنهایی به معنی سرطان نیست، اما اگر این نشانه‌ها بیش از چند هفته ادامه داشت باید پزشک بررسی کند.
علت
هرکسی میتواند به سرطان مبتلا شود و همیشه علت خاصی ندارد؛ اما اغلب زمانی رخ می‌دهد که DNA سلول دچار آسیب یا جهش شود. این آسیب میتواند به دلایل مختلف ایجاد شود.
عوامل مؤثر در ایجاد سرطان
عوامل محیطی
- سیگار و دخانیات
- آلودگی هوا
- پرتو UV خورشید
- مواد شیمیایی صنعتی
- مصرف زیاد الکل
عوامل مرتبط با سبک زندگی
- رژیم غذایی ناسالم
- کم‌تحرکی
- چاقی
عوامل ژنتیکی (ارثی)
حدود ۵ تا ۱۰ درصد سرطان‌ها کاملاً ژنتیکی هستند.
ویروس‌ها و عفونت‌ها
مانند HPV (سرطان دهانه رحم)، هلیکوباکترپیلوری (سرطان معده)
عوامل افزایش‌دهنده خطر
- سن بالا
- سابقه خانوادگی
- سیگار و قلیان
- مصرف الکل
- چاقی
- کمبود فعالیت
- رژیم غذایی پرچرب یا فرآوری‌شده
- قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض آفتاب
- تماس شغلی با مواد شیمیایی
نحوه تشخیص
روش‌های تشخیص این بیماری متفاوت است، اما معمولاً شامل موارد زیر است:
- آزمایش خون
- تصویربرداری
- سونوگرافی
- CT اسکن
- MRI
- ماموگرافی
- نمونه‌برداری
درمان
درمان به نوع سرطان، مرحله بیماری و وضعیت بیمار بستگی دارد. روش‌های اصلی درمان عبارت‌اند از:
جراحی: برداشتن تومور یا بافت بیمار.
شیمی‌درمانی: داروهایی برای کاهش یا توقف رشد سلول‌های سرطانی.
پرتودرمانی: استفاده از پرتوهای قوی برای نابودی سلول‌های درگیر.
ایمونوتراپی: تقویت سیستم ایمنی برای مبارزه.
درمان هدفمند: داروهایی که به‌طور اختصاصی سلول‌های سرطانی را هدف می‌گیرند.
هورمون‌تراپی: برای سرطان‌هایی که تحت تأثیر هورمون‌ها رشد میکنند، مانند پستان و پروستات.
راه‌های پیشگیری
بسیاری از سرطان‌ها قابل پیشگیری‌اند.
- ترک سیگار و دخانیات
بزرگ‌ترین عامل پیشگیری از سرطان ریه، دهان، معده و…
- رژیم غذایی سالم
افزایش مصرف سبزیجات، میوه‌ها و غلات کامل و همچنین کاهش مصرف غذاهای فرآوری‌شده
- کاهش وزن و فعالیت بدنی
حدود ۳۰ دقیقه پیاده‌روی روزانه
- محافظت در برابر آفتاب
کاهش خطر سرطان پوست
- واکسن HPV
برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم
- انجام غربالگری‌های ضروری
- ماموگرافی
- کولونوسکوپی
- غربالگری دهانه رحم (پاپ اسمیر)
تشخیص زودهنگام شانس درمان موفق را چند برابر می‌کند.
جمع بندی
سرطان یک بیماری ترسناک است، اما با سبک زندگی سالم، غربالگری‌های منظم و مراجعه به‌موقع به پزشک، می‌توان خطر آن را به‌طور چشمگیری کاهش داد.درمان‌های مدرن نیز باعث شده‌اند بسیاری از انواع سرطان قابل درمان یا قابل کنترل بلندمدت باشند.
گردآورنده : مجله سلامت مدیزن
