سکته مغزی یکی از شایع ترین دلایل حضور بیماران به اورژانس پزشکی است که در اثر قطع جریان خون به مغز رخ میدهد. در این مقاله با علائم، علل، روش های پیشگیری و درمان آشنا خواهید شد.
سکته مغزی چیست و چگونه رخ میدهد؟
سکته مغزی زمانی رخ میدهد که جریان خون به بخشی از مغز قطع یا کاهش پیدا کند و سلول های مغزی در اثر کمبود اکسیژن و مواد مغذی آسیب ببینند. اگر خون رسانی در مدت کوتاهی برقرار نشود، این سلول ها میمیرند و بسته به ناحیه آسیب دیده، ممکن است فرد دچار مشکلات حرکتی، گفتاری یا بینایی شود.
به طور کلی دو نوع سکته مغزی وجود دارد:
سکته ایسکمیک : شایع ترین نوع که در اثر انسداد یا لخته خون در رگهای مغزی رخ میدهد.
سکته هموراژیک : این نوع از سکته زمانی اتفاق میافتد که رگ خونی در مغز پاره میشود و خون در بافت مغز نشت میکند.
نوع دیگری به نام حمله ایسکمیک گذرا هم وجود دارد که گاهی سکته خفیف نامیده میشود و معمولا موقتی است، اما هشدار جدی برای احتمال سکته اصلی در آینده به شمار میرود.
علائم هشدار دهنده:
شناخت علائم اولیه مهم ترین قدم برای نجات جان یک شخص است. شعار جهانی تشخیص سکته مغزی FAST است :
F : (Face – صورت ) یک سمت صورت امکان دارد افتاده باشد یا لبخند ناقص شود.
A : ( Arm – بازو ) یکی از بازوها ضعیف یا بی حس میشود.
S : ( Speech – گفتار ) گفتار نامفهوم یا دشوار میشود.
T : ( Time – زمان ) اگر هریک از علائم را داشتید باید فورا به پزشک مراجعه کنید.
سایر علائم شامل : سردرد شدید ناگهانی، تاری یا از دست دادن بینایی، گیجی، سرگیجه و از دست دادن تعادل هستند.
عوامل خطر و علل بروز:
عوامل متعددی احتمال بروز سکته مغزی را افزایش میدهند که برخی از آنها قابل کنترل هستند و برخی دیگر غیرقابل کنترلاند.
عوامل قابل کنترل :
- فشار خون بالا
- دیابت
- کلسترول بالا
- چاقی و سبک زندگی کم تحرک
- سیگار کشیدن و مصرف الکل
- رژیم غذایی ناسالم
عوامل غیرقابل کنترل :
- سن بالای 55 سال
- سابقه خانوادگی
- برخی بیماری های قلبی یا ژنتیکی
- جنسیت ( سکته مغزی در آقایان شایع تر است )
روش های پیشگیری
پیشگیری از سکته در بسیاری از موارد با رعایت چند نکته ساده کاملا ممکن است و میتواند تاثیر بزرگی داشته باشد:
کنترل فشار خون ( اندازه گیری منظم و در صورت نیاز مصرف دارو )
ترک سیگار و کاهش مصرف الکل
ورزش منظم ( حداقل 30 دقیقه فعالیت بدنی در بیشتر روزهای هفته )
کنترل دیابت و کلسترول
کاهش استرس و خواب کافی
این تغییرات نه تنها از سکته مغزی بلکه از بیماری های قلبی نیز پیشگیری میکند.
درمان و مراقبت
درمان سکته باید فورا و در بیمارستان انجام شود. نوع درمان کاملا وابسته به نوع و شدت سکته بستگی دارد.
در سکته ایسمیک، پزشک ممکن است داروهای حل کننده لخته یا درمان های مکانیکی برای برداشتن لخته انجام دهد. و در سکته هموراژیک، جراحی یا کنترل فشار خون برای جلوگیری از خون ریزی اولویت بیشتری دارد و ضروری است.
پس از عبور مرحله حاد، توانبخشی نقش حیاتی در بازیابی عملکرد شخص دارد. شامل : فیزیوتراپی، گفتار درمانی، کاردرمانی و حمایت روانی هستند.
جمع بندی و توصیه کلی
سکته مغزی یکی از اصلی ترین علل مرگ و ناتوانی در جهان است، اما با شناخت علائم و اقدام به موقع میتوان از پیامدهای شدید آن جلوگیری کرد.
اگر علائم سکته مغزی را مشاهده کردید حتی یک دقیقه را هم از دست ندهید و فورا به اورژانس زنگ بزنید و به پزشک مراجعه کنید.
زندگی سالم، تغذیه مناسب و کنترل فشار خون میتوانند از ابتلا به سکته مغزی و خیلی از بیماریها پیشگیری کنند.
گردآورنده : مجله سلامت مدیزن


