توسط : کبد چرب یا استئاتوز کبدی یکی از انواع بیماری‌های کبد است که در آن کبد توانایی تجزیه و پردازش چربی را از دست میدهد و چربی بیش از حد طبیعی ( بیش از 5 تا 10 درصد از وزن کبد ) در آن جمع میشود.
این بیماری یکی از شایع ترین مشکلات کبدی است و اغلب به خاطر سبک زندگی نا سالم رخ میدهد.
انواع کبد چرب
استئاتوز کبدی به دو نوع اصلی الکلی و غیر الکلی تقسیم میشوند که علت ایجاد هرکدام از آنها متفاوت است.
کبد چرب الکلی :
این بیماری با نوشیدن زیاد الکل ایجاد میشود.
غیر الکلی ( NAFLD ) :
شایع ترین نوع کبد چرب است و بر اثر عواملی همچون چاقی ، اضافه وزن ، ژنتیک ، دیابت نوع 2 ، چربی خون بالا ، کم تحرکی و عوارض دارویی ایجاد میشود.
کبد چرب دارای 4 مرحله یا گرید است که به ترتیب پیشرفته تر میشوند.
گرید 1 : در گرید 1 چربی اضافی در کبد جمع میشود و اگر پیشرفت نکند ، تقریبا بی ضرر است.
گرید 2 ( استئو هپاتیت ) : در این نوع علاوه بر چربی اضافی ، التهاب نیز در کبد وجود دارد.
فیبروز کبدی یا گرید 3 کبد چرب : در این مرحله التهاب کبدی سبب ایجاد زخم میشود و اگر ادامه پیدا کند باعث ایجاد اسکار در کبد میشود و کبد نمیتواند عملکرد طبیعی خود را داشته باشد.
گرید 4 یا سیروز کبدی : زخم کبد در این مرحله گسترده تر میشود و این مرحله یک بیماری تهدید کننده زندگی است و میتواند سبب نارسایی کبد شود و غیرقابل بازگشت است.
علائم کبد چرب
در بسیاری از افراد این بیماری بدون علامت است اما در برخی از افراد با علائمی همچون : خستگی مداوم ، ضعف ، کاهش تمرکز ، تهوع و استفراغ ، کاهش وزن و احساس درد یا سنگینی در سمت راست یا بالای شکم همراه است.
علل اصلی ایجاد کبد چرب
شایع ترین علت این بیماری اعتیاد به الکل است اما دلایل دیگری نیز در ایجاد این بیماری نقش دارند که شامل : اضافه وزن یا چاقی ، مقاومت به انسولین ، دیابت نوع 2 ، مصرف برخی از داروها ، سطح بالای چربی خون ، ژنتیک و وجود سابقه خانوادگی میباشد.
تشخیص بیماری
برای تشخیص کبد چرب معمولا چندین فاکتور مورد بررسی قرار میگیرد.
شرح حال
برای تشخیص بهتر و دقیق تر پزشک به یک شرح حال کلی از وضعیت بیمار و سابقه پزشکی خانوادگی او در رابطه با بیماری های کبدی ، مصرف الکل و انواع داروهای مصرفی نیاز دارد.
معاینه بالینی
در برخی موارد قسمت بالایی و راست شکم ملتهب میشود و پزشک با لمس آن ناحیه میتواند بیماری را تشخیص دهد.
آزمایش
گاهی ممکن است بیماری با لمس قابل تشخیص نباشد و پزشک با بررسی شرح حال و وضعیت بیمار مشکوک شود در این صورت آزمایش های خون را تجویز میکند.
تصویر برداری
بعد از بررسی های بالینی ، معاینه بدنی و آزمایش پزشک ممکن است برخی از آزمایش های تصویربرداری را برای بررسی وجود چربی اضافی یا سایر مشکلات کبدی تجویز کند. این آزمایش ها شامل : سونوگرافی ، سی تی اسکن ، ام آر آی و فیبرو اسکن کبد میشود.
نمونه برداری یا بیوپسی
نمونه‌برداری یا بیوپسی بهترین روش برای تعیین شدت بیماری است.
درمان
در حال حاضر درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد اما با کنترل قندخون و پرهیز از مصرف غذاهای پرچرب و فست فودها ، کاهش وزن ، فعالیت بدنی و عدم مصرف الکل در کنار مصرف دارو میتوان این بیماری را کنترل و مدیریت کرد.
عمل جراحی
وقتی بیماری کبد چرب به گرید 4 یا سیروز کبدی برسد سبب نارسایی در کبد میشود. افرادی که به نارسایی کبد دچار میشوند ، برای درمان ممکن است به پیوند کبد نیاز داشته باشند.
غذاهای مفید
تغذیه سالم و رعایت رژیم غذایی موثر ترین روش برای درمان کبد چرب است. سعی کنید از تمامی گروه های غذایی ( شامل : میوه ها ، سبزیجات ، پروتئین ، مغزها ، غلات ، لبنیات کم چرب و چربی و روغن سالم ) در رژیم خود استفاده کنید و از مصرف غذاهای پرچرب ، نوشابه ها و آبمیوه های صنعتی ، فست فود ، شیرینی و کیک ها و غذاهای سرخ کرده پرهیز کنید.
جمع بندی
کبد چرب یکی از بیماری های شایع اما قابل کنترل با اصلاح تغذیه ، افزایش تحرک و کاهش وزن است. تشخیص زود هنگام و رعایت سبک زندگی سالم کلید اصلی درمان این بیماری است.
سوالات متداول
آیا کبد چرب باعث مرگ میشود؟
در بیشتر افراد کبد چرب مشکل جدی ایجاد نمیکند و با تغییر سبک زندگی میتوان آن را مدیریت کرد. اما زمانی که این بیماری به مرحله سیروز کبدی برسد، ممکن است منجر به نارسایی کبد و سرطان کبد شود.
کبد چرب بارداری چیست؟
کبد چرب بارداری بسیار نادر است، اما در صورت ابتلا ممکن است بسیار خطرناک باشد. معمولا این بیماری در سه‌ماهه سوم بارداری ظاهر میشود و عدم درمان آن به مادر و جنین آسیب وارد میکند. در این شرایط نوزاد باید زودتر از موعد به دنیا بیاید و تا چند روز تحت مراقبت باشد. معمولا پس از زایمان به مرور کبد به حالت قبل بازمی‌گردد.
درمان کبد چرب ممکن است؟
درمان دارویی برای کبد چرب وجود ندارد اما کاهش وزن میتواند تاثیر بسیار زیادی در کاهش چربی اطراف کبد داشته باشد. تنها با کاهش ۳ تا ۵ درصد از وزن میتوان مقدار زیادی از چربی را کاهش داد.
کبد چرب گرید ۱ و ۲ نیاز به درمان و مراجعه به پزشک دارد؟
گرید ۱ و ۲ این بیماری نیازی به درمان دارویی ندارد و با تغییر رژیم غذایی و اضافه‌کردن ورزش به برنامه روزانه میتوان آن را مدیریت کرد.
گردآورنده : مجله سلامت مدیزن
